Jurg Willi

Hunkering naar liefde en verlangen naar een partnerrelatie

De hunkering naar de verwerkelijking van een levensgemeenschap bestaat uit relatief concrete en vrij bewuste fantasiebeelden. In de kindertijd komt deze hunkering tot uiting in het spel, in de puberteit gaat men zich identificeren met bekende roman- of filmfiguren. De meest diepe liefdesrelaties ontstaan na een lange periode van hunkering. De hunkering naar de realisatie van een liefdesrelatie is een vrij bewust gebeuren. Daarnaast bestaat er evenwel ook nog een andere liefdeshunkering die diep in de persoon geworteld is en veel meer onbewust verborgen blijft. Men wordt zich vrij gemakkelijk bewust van zijn hunkering naar tederheid, naar aanvaarding, naar verwend worden, naar met zorgen omringd worden. Op een dieper bewustzijnsniveau is er een hunkering naar overgave in de geborgenheid van de liefde. Er is een hunkering naar echt geborgen zijn, anderzijds is er een hunkerend verlangen naar het verdwijnen van de lichamelijke grenzen en van de onvermijdelijke medemenselijke scheiding, een toestand van het opperste geluk. Het is een hunkering naar onvoorwaardelijk en geborgen opgaan in de ander. Het samenzijn van de geliefden draagt de vervulling in zichzelf. De geliefden hebben genoeg aan zichzelf en hebben niets of niemand nodig. Ze begrijpen elkaar zonder woorden, zij weten alles van elkaar, zonder het te moeten meedelen. Het gaat om een woordeloos begrijpen en om een onvoorwaardelijk aanvaarden, zonder het alledaagse worstelen om het welslagen van een relatie. Het is het hunkerend heimwee om terug te keren naar de geborgenheid van de eerste levensmaanden, naar een toestand van symbiose met de moeder. Het gaat om een zoeken naar deze verloren kindertijd, naar een volledig op elkaar afgestemd zijn. Dit heimwee naar een toestand van overgave in geborgenheid van een onvoorwaardelijke liefde is bij elk mens levenslang aanwezig. Deze hunkering kan verdrongen en verdoezeld zijn en is weliswaar bij veel mensen niet bewust aanwezig. De vervulling ervan kan ook in andere vormen dan in een levensgemeenschap gezocht en gevonden worden, zoals in creatief bezig zijn, in arbeid, in de relatie tussen ouders en kinderen, in een therapeutische relatie, bij het gebruiken van drugs en medicatie of in gebed. Deze diepste hunkering vindt haar vervulling in ogenblikken van overgelukkig zijn, op momenten van flitsende verliefdheid, wat zich vaak veeleer voordoet tussen personen die elkaar nauwelijks kennen. Het feit dat deze ogenblikken beperkt zijn, dat deze momenten zich ook niet laten vasthouden en bewaren, is wellicht een van de pijnlijkste ervaringen in het leven. Velen geven te kennen dat ze lijden onder de onvervulbaarheid van het absolute en dat ze liever de groothartigheid van de hunkering bewaren dan zich tevreden stellen met het halfslachtig-redelijke.
Als dit hunkerend verlangen naar overgave in geborgenheid geen vervulling vindt, wordt vaak gepoogd om deze alsnog af te dwingen middels seksuele relaties met steeds wisselende partners. Seksuele relaties zijn helemaal geen bewijs dat iemand zijn diepste innerlijk prijsgeeft dus blijven deze personen eenzaam, wachtend op de unieke persoon. Anderen houden zich maagdelijk. Zij geven zich niet echt in contacten, maar reserveren zichzelf voor die ene ontmoeting, die dan als wezenlijk beleefd zal worden.
Hunkerend verlangen naar liefdevolle overgave kan ook een zelfkwelling worden, indien men deze richt naar onbereikbare personen.
Een aantal beschermt zich voor het gevaar van liefdesverlies door zich dusdanig op te stellen dat ze hunkering veroorzaken bij hun potentiële partner, maar zelf onbereikbaar en koel blijven. Het gekwetst worden door het verlies van een geliefd persoon geeft er vaak aanleiding toe hun diepste wezenskeren voortaan ontoegankelijk te houden en iedere liefde in de kiem te smoren, om nooit meer zo te moeten lijden. Zulke verlieservaringen kunnen al voorkomen in de vroege kindertijd door het verlies van vader of moeder, maar ook later door diep ingrijpende liefdesontgoochelingen.

Verliefdheid

In de dieptepsychologische literatuur wordt verliefdheid geïnterpreteerd als een regressieve toestand waarbij de vroeg-kinderlijke tweeëenheid met de moeder opnieuw ingesteld wordt. Binnen dit denkkader wordt ook gesteld dat in de verliefdheid het eigen ideaalbeeld of de eigen niet-geleefde mogelijkheid op de geliefde persoon geprojecteerd wordt. De geliefde persoon zou niet als zichzelf waargenomen worden, maar de eigen beelden worden aan de ander toegeschreven. Vaak heeft men veel kritiek op de verblinding van verliefdheden en negeert men wat verliefden wel zien. Het reëel haalbare staat in de schaduw van de utopie maar zou het haalbare wel zonder de utopie gerealiseerd worden? Is het niet juist de groothartigheid van het utopische ideaal die de intensiteit van ons engagement fundeert en ons zielepotentieel tot actie kan mobiliseren? Inzicht en zakelijkheid zijn geen waarborgen voor het welslagen van de relatie. Liefde betekent in essentie risico’s nemen. Bovendien zorgt het opgaan in de relatie met de liefdespartner ervoor dat de relatie met de ouders en de familie van herkomst losser gemaakt wordt. Verliefdheid doet de persoon opbloeien. Gedrags- en belevingswijzen die voordien braak lagen of angstig weggestoken of vermeden werden, worden opgewekt. Verliefden zijn niet blind voor ‘de fouten’ van de ander. Ze zien ‘ de fouten’, maar in plaats van zich eraan te storen, zien ze de ander juist daarom graag. De wens groeit om in de geliefde persoon een ontwikkeling op gang te brengen die tot dan toe verborgen waren. Zo valt ook te begrijpen dat men geenszins verliefd wordt op mensen die zelfverzekerd en superieur overkomen, die door iedereen bewonderd en nagevolgd worden. Vaak voelt men zich juist aangetrokken tot diegenen die bij de persoon zelf het gevoel oproepen op een unieke wijze nodig en belangrijk te zijn voor de ander.
Verliefdheid brengt ook een metamorfose teweeg in het persoonlijk constructenkader. Een persoonlijk construct kan beschouwd worden als een opvatting hoe de wereld in elkaar zit of hoort te zitten. Elk mens beschikt over een raamwerk van dergelijke constructen. Het verliefd zijn verzwakt het persoonlijke constructenkader. Het constructenkader komt in beweging, krijgt andere accenten in functie van de partner. Dit streven naar overeenstemming kan daarentegen een stevig fundament creëren voor het samenleven, dat belangrijk is om opgewassen te zijn tegen de problemen waar elke relatie mee te maken krijgt. Zich als persoon meer van elkaar differentiëren wordt een opgave voor later.
Verliefdheid kan langzaam groeien of als een bliksem inslaan. Er zijn zeer zeker partners die levenslang samenleven en nooit verliefd op elkaar waren. Het verliefd worden kan ook een vorm van verslaving zijn. Robin Norwood (1986) beschrijft de verborgen zucht om gebruikt te worden. Het gaat om vrouwen die te graag zien. Door hun volledige toewijding aan hun partner hopen zij zichzelf op te waarderen. Anderen, mannen meer dan vrouwen, hebben weinig toegang tot hun gevoelens. Zij houden deze verborgen uit angst om de controle over zichzelf te verliezen, uit angst te veel te geven en zich aan hun partner uit te leveren. Het zijn vaak zulke personen die een hele bijzondere aantrekkingskracht op het andere geslacht uitoefenen. Zij wekken de fantasie op dat men een geheime sleutel moet vinden om het afgestotene te bevrijden.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License