Liefde Na Het Verschil

Op gegeven ogenblik treedt er een ontgoocheling op met betrekking tot de partner. In het samen uitspreken van de ontgoocheling over elkaar wordt een nieuw realisme tot stand gebracht: een gemeenschappelijkheid die we dan een reële relatie kunnen noemen. Belangrijk is dus dat men de ontgoocheling met de partner (op gepaste wijze) deelt. Spreken is ontzettend belangrijk als overschrijding van het verschil. Dit spreken begint bij zelfonderzoek, zelfreflectie. Voorwaarde tot een echt gesprek tussen partners is het stilstaan bij elkaar, wanneer beiden zich openstellen voor elkaar. Tijd maken voor elkaar. Spreken als paar is slechts mogelijk wanneer men aanneemt dat de ander een eigen en onderscheiden kijk op de wereld heeft. De kern daarvan is wat de ander zegt over zichzelf. Het gevecht om het gelijk is dikwijls een gevolg van de opstelling waarbij men ervan uitgaat dat er maar één waarheid is. De een zou die waarheid in pacht hebben en de ander kan zich daar alleen maar bij neerleggen. De waarheid is essentieel een tussenmenselijke realiteit. Wat waar is voor de een, is niet per se waar. In een echtelijke relatie zijn er steeds twee waarheden, twee opinies over iets. Die kunnen beide waar zijn, maar ze zijn dikwijls onvolledig. Een meer omvattende visie op de realiteit vraagt overleg tussen beiden. Zo wordt de waarheid collectief tot stand gebracht. Overleg is een fundamentele basis van menselijke omgang. Op het vlak van de inhoud worden verschillen uitgewerkt, op het vlak van de betrekking is er een perspectief van samenwerking en samenleven.
Na het meedelen van een verschil in beleving wat kan leiden tot een gemeenschappelijk beleven, en na het meedelen van verschillende gevoelens wat kan leiden tot medeleven en begrip, komen we nu bij het overbruggen van het verschil in het handelen zelf. Elk samenleven steunt op overleg. De basisfout bij elk overleg is dat men doet alsof men hetzelfde wil (de instemmingstendens).
Over het verschil heen gaan vergt inzet. Inzet veronderstelt autonomie. Zich inzetten is het gevolg van een vrije keuze. Anders is het geen inzet, maar dwang of vanzelfsprekendheid. Duurzaamheid van inzet is vernieuwing van inzet. Een relatie is nooit af. Een relatie is: steeds opnieuw beginnen met elkaar doorheen lief en leed. Na de kennis van elkaars beperktheden, na het radicale onderscheid en na het onloochenbare verschil tussen beiden. Inzet toont zich in het gedrag, het lichaam, in de aandacht, de tijd die men aan elkaar spendeert, de moeite die men doet. In het geduld en de tolerantie. Ook in inzet verschillen partners. In een duurzame relatie kunnen partners soms om beurten wat meer in een relatie investeren. Wanneer er wederzijdse inzet is, ontstaat er een echt ‘wij’. Wij hebben allebei voor deze relatie en voor elkaar iets over.
Deze keuze volhouden vereist ook dat men steeds nieuwe aspecten in de relatie brengt, dat men origineel voor elkaar blijft, nieuw, interessant en enigszins onverwacht. Verschillend in zekere zin. Men kan nieuwe vormen van ontspanning zoeken, nieuwe gezamenlijke en persoonlijke interesses, andere gewoonten creëren, verhuizen of behangen, veranderen van meubelen of van opvattingen, van voorkeur, van vrienden, van relaties.
Aangezien men zichzelf nooit volledig kent, kan men ook de partner niet helemaal kennen. Daarom blijft de dialoog in zekere zin onuitputtelijk.
Partners die samenleven kwetsen elkaar. Na de pijn, angst en het leed aan beide zijden komt de verzoening. Zich verzoenen met elkaar nadat de een de ander heeft gekwetst, is ook een bestendiging van de inzet. Sommige paren proberen over pijnlijke wederzijdse kwetsuren heen te komen door te doen ‘alsof ze niet gebeurd zijn’. Dat helpt zelden. Meestal komt het oude leed later toch weer aan de oppervlakte. Wat kwetst, vergeet men niet licht. Het is dan beter met twee het aangedane leed te doorleven en tot verzoening te komen. Echte verzoening omvat steeds het beschrijven van de pijn, het luisteren ernaar en ten slotte het samen iets aangenaams doen. De inzet vertolkt zich natuurlijk ook in het willen blijven spreken en overleggen. Echt spreken is soms pijnlijk en hard.

Men kan geluk hebben in een relatie!
Een eerste vorm van ‘geluk in het huwelijk’ bestaat erin dat men beiden gewoon hetzelfde wil, op dezelfde manier, op hetzelfde ogenblik, in dezelfde mate. Zo kan men toevallig eenzelfde verlangen hebben om te gaan wandelen of om te vrijen. Een tweede vorm van ‘geluk in het huwelijk’ is een spontane gezamelijke ontroering, wanneer men gezamenlijk door iets moois geraakt wordt. Een derde vorm van ‘geluk in een relatie’ bestaat erin dat men vanzelf over iets samen hetzelfde denkt. In deze drie vormen van geluk in het samen-leven wordt de eenheid zomaar gegeven. Ze heeft iets van een geschenk, een gevonden meevaller, en niet iets van een prestatie.

Partners zijn voor elkaar in zekere zin dé test dat men de beperktheid van het bestaan aanvaardt. De wederzijdse inzet is een overstijging van die beperktheid in de partner. Wanneer hij haar verrast met bloemen, dan drukt hij daarmee uit dat hij haar het liefst een leven als in een rozentuin had geschonken, maar dat hij dat niet kan. Hij vraagt haar vrede te nemen met deze enkele rozen. Wanneer zij dan niet antwoordt dat hij allang zou moeten weten dat zij liever witte anjers heeft, maar iets zegt in de zin van:’ O, wat leuk, dat vind ik lief!’ dan zegt zij hem dat ze weet dat hij haar geluk niet kan waarborgen. Dat ze het goed stelt met hem, ondanks het feit dat hij anders is dan ze droomde. Ondanks het feit dat hij steeds weer tekortschiet. In een duurzame betrokkenheid en lotsverbondenheid blijft iets van die oorspronkelijke verliefdheid leven. De verworven eenheid is dan niet meer de gedroomde eenheid. Het wordt een samen-zijn waarin de onderscheidenheid van beide partners een plaats krijgt. Het wordt een relatie die anders is dan men droomde met een partner die anders blijkt dan men dacht. Dit vormt een ongedroomde maar werkelijke eenheid. Een relatie waarin het verschil niet wordt weggemoffeld of genegeerd. Het onderscheid blijft in de verschrikkelijke verscheurdheid en precies daardoor blijft de relatie werkelijk zonder dat ze in de versmelting verdwijnt. Ze blijft een permanente uitdaging. Er rest een dynamiek van soms dichter en dan weer verder, van soms meer gelijkend en dan weer verschillend zijn. Het blijft een werkelijke relatie met een (onverwachte) eenheid op een ander niveau. Men vergroeit samen op een andere wijze dan men ooit dacht. De werkelijke relatie vertoont dus een ongedroomde eenheid.

Terug naar relaties
Terug naar Alfons Vansteenwegen

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License